CANLI  FİKİRLER...   ЖИВЫЕ МЫСЛИ...

***

На музыку песни «Урал дагъы»

Асырлар бою, сен гузель Къырым

Хорлухлар чектин

Топрагъыны джеллят басты

Сен башины эгмедин

Агълама Анам, агълама Ветан! 

Къара куньлер кечер

Къара Дениз, дагълар, чёллер

Кене озь халкъыны беклер 

Ватаным Къырым, эй Ешиль Ада!

Къадерим, Султаным!

Къырымтатар эвлядындыр,

БахчесАрай сенин  Джанын

Бизим акъкъымыз - Сен, Гузель Къырым!

Аталар мирасы.

Биз къайтармыз Ветаныма

Ёкъолур джанын аддисы

Парылдасын сенин Йылдызын, 

Дестанлар язылсын!

Шу Къырымнынъ тамыр халкъы

Шан-шерефнен яшасын!

***

Asker marşı

1.

Qara bulut sarıp aldı  mavı koklerni

Cellâtın çizması  bastı serbest ulkenı

Ailenı evlerinı terk ete insan

Cenkke kete  vatanperver, asker qahraman

R:

Şan-şuretler - Ukrainağa!

Şan - şuretler - qahramanlarğa!

Şan - şerefler - Qırım batırlarğa!

Şan - şeref olsun Vatanımızğa!

2.

Ukraina ordunın Qırım askerlerı

Duşmanlarnın qorkysı Qırım yigilerı

Zülüm yenmez cenk meydanda bizni, Eyvallah!

Mezar olur duşmanlarğa bu er, İnşallah!

3.

Ulkenı qorçalamağa tur ağa-qardaş

Milletının er bir oğlu, bu kunde qardaş

Silâhlı quvetlerde askerler yurtdaş

Ey, halqım, ğalebelerge tezden-tez ulaş!

4.

Yaşasın serbest halqının şanlı askerı

Ğururlı milletının şan evlâtları

Ey, bayraqdar, koter yüksek kok bayrağını

Ğalebenın sonu olsun Vatan baylığı

02.08.2022

***

Qırmızı kalina

Çimenlikte qanser teregini yeller egilttı

Nedir bizim Şanlı Ukraina qasevetlendı

Aydı onı mavı bayrak kibi kotereyik

Aydı bizim Şanlı Ukrainanı ğey

Neşellendreyik!

Dik tur dülber qırmızı kalina - beyaz çeçegin

Qasevetlenme Şanlı Ukraina - serbest milletin

Aydı asker, bayraqlarımıznı kotereyik

Aydı bizim tamğalarımıznı, ğey-ğey, 

Altınlayıq! 

Sıra-sıra kete askerlermiz qırmızı tandan

Azat etmek ana-vatanını cellât buğavdan

Ağa-qardaş Ukrainanı azat etemız

Beraber olsun büyük aydınlar

Ğey-ğey! Ğalebelermız!

01.08.2022

***

Savaş Kelimeleri

Zulüm. Zorluq. Zulmet.

Zeer. Zalim. Zıddiyet. 

Zırzop. Zırba. Zillet.

Zıncırler. Zıqı. Zelilet. 

Zarar. Zavallı. Zayıflıq.

Zıqım. Zein. Zevzeqlıq.

Zorba. Zaparta. Zorlıq.

Zapt. Zelzele. Zügürtlıq.

Zıt. Zıqı. Zinaci.

Zafra. Ziyan. Zoqumci.

Zebani. Zametsiz. Zindanci.

Zar-zor. Zırt-pırt. Zırıltaci.

13.06.2022

***

Айнени. 

Ай-я-ай, ай-я- ай, 

Ава эвлядым юхлай,

Ай-я, ай-я, айнени, 

Ананъ пек севе сени

Тюшлеринде кунешчик

Санки кокте алтынчыкъ,

Ай-я , Ай-я, айнени

Бабанъ пек севе сени

Буюк Ана, къартбаба

Дуада сени анъа,

Ай-я, ай-я, айнени

Онълар пек севе сени

Дерья дениз шувулдай,

Далгъа геминен  ойнай,

Айя, ай-я, айнени, 

Алем пек севе сени

Ай-я-ай, Ай-я-ай,

Къырымнынъ къызы юхлай,

Ай-я, ай-я, айнени

Ватан пек севе сени

Юхла-юхла эвлядым

Джаным, козюм, бебегим

Ай-я, ай-я, айнени

Пек севемиз биз сени.

03.10.2021

***

Ты узнаешь мою Родину по ранам,

По следам от пыток палачей,

По глубоким незажившим  шрамам,

По тоске измученных людей.

Ты узнаешь мою Родину по морю, 

Переполненному грустью матерей. 

По терзающему сердце горю, 

Без отцов оставшихся детей.

Родину узнаешь по народу -

Он умеет терпеливо ждать. 

У народа отняли свободу, 

Честь и совесть не смогли отнять.

Ты узнаешь мою Родину по вере

Нерушимой уже много-много лет, 

Родина, наступит наше время,

За закатом вновь придёт рассвет.

Алиме Казакова.

08.09.2021

***

Волю - в кулак!

Нужно выжить в темной ночи, 

Там где шакалы рыщут, 

Тебя не услышат кричи-некричи, 

Ищейки в погонах отыщут…

Сколько ещё ударит заряд 

Проводом электрошока?

Раз или два, или десять подряд…

Палач насладился жестоко

В поле у ямы стоишь одинок, 

На голове мешковина, 

Свора голодных  рвёт  свой кусок, 

Чтоб угодить господину

Сколько страданий, бед и угроз

Выдала злости машина

Шабаш бесчестья, уродства психоз, 

Нервы сжимает пружина

В мире, где честь человека -  порок, 

Нет оправдания счастью,

Едет  за правдой опять «воронок», 

Нелюдь   бахвалится властью…

Ты собери свою волю в кулак, 

Будь в горе, в счастье с народом!

И никакой  тиран-вурдалак,

Твою не отнимет свободу!

17.09.2021

***

Битмеген  тюрлю сынавлар…

Кунеш догъмаз сабалар,

Бабасыз къалгъан балалар, 

Эвлядыны беклеген аналар…

Чылгъын,  анъламсыз сучлама, 

Зюлюмлер кунь-куньден арта:

Махкеме ифтира ярата

Халкъымны аписке ата…

Къырымнынъ джесюр эвляды!

Кахрамандыр сенинъ адынъ

Нидже  тарихлер яшанды -

Залимлерни адалет эп енди!

Айта эди эвельден аталар

«Къуванманъыз сиз явурлар!»

Къырымда кене кунь догъар

Аллах  сизге кесер  джезалар!

06.09.2021

***

Эльвида

Kendini sen aldatma - ‘biz’ yoqmız, 

Dereler suvları denizlerge aqa,

Gerige de qaytmaq endi imkânsız,

Yurekler işleri olmazlar şaqa

Bir şans, sen desen, o da olmaz,

Allağın fırsattan faydalanmadıq,

Qırıq qalbimde sevgi yaşamaz,

Qaderinin saibi biz olamadıq

Aramız alâ kin ve nefret tolu,

Nerde qaldı sayğı ve urmet?

Sevgi ve şevkâtlar unutuldu, 

Mağrur ve inat olsunlar lânet

Coşqun zamanlarını hatırlasan,

İlk baqışımız rastkelgende,

O duyğularnı şimdi anlasan, 

Kene ateş yanar qalbinde

Aşıq Omernın yazğan beitler - 

Hayatlar kostere tam tersi,

Nefes almağa duyğu da eter,

Ama yoq, dağılğan episi

İç birşey dünyada denişmez

İnsan kendi sınavdan keçmese,

Birinin tecrübesi yardımı tiymez, 

İçinde zıddiyet olmese

Elvida, geride qalğan sevgim!

Elvida sevgilim, elvida...

İnleyip yırlacaq menim sazım,

İnşaAllah, kelecek hayatta...

27.03.2021

***

Кельген-кеткен дюнья

Акъылыны зорлама - нафиле,

Сагъы-солы белли оламаз,

Нелер атлаттыкъ, имкянсыз биле- 

Чечеклер бахчаларда солмаз

Къышны корьмесен баарь де кельмез -

Кунешке алданма мугъайип,

Чечексиз терек мейва веремез -

Бахчада тургъаны да айип

Къальбининъ языны акъыл анъламаз,

Истесен Джиханда Султан ол,

Къадерине заман эшкъ оламаз,

Малкъ-мульк олса да бол-бол

Шукурлер олсун, Я-Раббим, шукурлер!

Олгъаны Аллах арттырсын.

Сагълам олсун дюнья вергилер

Ахирет хаяткъа кельмесин

Къызнынъ элинде хына сувмадан

Яврун келин  оламаз,

Юрек къавий къале олмадан

Муаббет севгилер сакъланмаз

Атеш тюшкен ерини эп якъар,

Сувлар арап ёлларыны тапар,

Гедже булутлар алтын айны сакълар, 

Сабах айдынлатып кене догъар

Келе-кете заманлар эксиле, 

Торунлар язар китабын ениден,

Ёлунунъ сонъу узакътан корюне, 

Онъы анълатмазсын озь бедене

Азиз Къадерин сонъу огюнде

Бойнумыз олур къылдан да индже,

Янълыш адымдан сонъ чёкюп «тёвбе» де, 

Танърымыз Буюк, буюктенде Юдже!

22.03.2021

***

Вечера бесконечно длинные, 

В окружении мелодий эзана*

Намерения, мечты невинные,

Предков голос, как свист ятагана

Крым! Священна земля моих предков!

С болью в легендах и яви...

В корнях вся сила деревьев, 

От них зеленеют ветви

Что вы слышали гордые горы?

Что видала природа вокруг?

Праздники, радость и горе, 

Слёзы, страхи, душевный недуг...

Отчизна моя, неповторима!

К Всевышнему наши мольбы - 

Священно для нас Твоё имя,

И только к Тебе все пути!

* Азан - призыв к молитве, звучит с минаретов мечетей, исполняется служителем мечети Муэдзином.

19.03.2021

***

Аллагъа тешеккюрлер

Балалар эр кунь кульсе,

Сабах коктен кунь кельсе,

Ачылса да чечеклер,

Аллагъа тешеккюрлер!

Анамда сагълыкъ олса

Эвимиз тынчлыкъ олса,

Берекет кечсе куньлер,

Аллагъа тешеккюрлер!

Акъшам-гедже ай догъса

Къартлармыз  де сагъ олса,

Байрамлар шенъ кечселер,

Аллагъа тешеккюрлер!

Юреклер алев янса

Ватангъа севги олса,

Иллери дюнья кетер,

Аллагъа тешеккюрлер!

Къалкъымыз бирлик олса

Душманлар да ёкъ олса,

Чокъ олса азы етер,

Аллагъа тешеккюрлер!

2003, Aлушта

***

Dar-ı dünya  (тленный мир)

Hayatlar, asretler, zaman.

Sabalar, üyleler, aqşamlar...

Saniye, saatlar, künler.

Aylar, seneler, devirler...

İnsanın istegi eksilmez, 

Açköznın keregi bitmez,

Ne qadar baylığı olsa,

O qadar kızqanç basa

Allağa şükürler demezler,

Zenginlik namusnı unuta,

Qıymetke sayğı etmezler,

Qızqanç kün-künden arta

Paralar, evler, maşnalar,

Baş aylanma etken baylıqlar,

Ne sebepten bu yarışlar?

Nege fazlası, kimge bu yarar?

Doğum, yaşaiş, olüm,

Qader - qısqa bir bolüm,

Ne qadar bir insan yaşar?

Ep sonu olacaq mezar

Aile alına sığınıp

Tañrıñ bergene şükürler,

Yanı kün kele quvanıp,

Yoq olsun qara dereler

Qardaşın, balalar, torunlar,

En paalı hazine altını,

Sevimli muabbet olsalar,

Yüksek tutacan başını 

Aqşamlar, geceler, tañlar,

Yirip bitecek mumlar, 

Önemsiz senin baylığın,

Müim hatıra sayğılar

15.03.2021

***

Фалдан арзулар

Булутлар артындан чыкъты ай,

Фал тутмады - олайлар вай-вай,

Не келин ёкъ, ве нерде киёв, 

Той акъкъында лаф да ёкъ...Оф!

Ама къызлар беклей муджизе - 

Арзулары дувалы джиезе, 

Руяларда - нишанлысы,

Къаршида Моллакъай кендиси

Ана-бабалар, сой-соп, къудалар, 

Сёз кесим, бахшишлар ве нишанлар, 

Хна геджеси, куреш ве трашлар,

Софрада татлылар ве чешит ашлар

Шу арада да чал такъымы, 

Чал-чала джоштура халкъыны - 

Явлукъ оюну ойнай Той-Агъа,

Агъыр ава-хайтарма худагъа 

Эшк олсун Баш къудагъа 

Тили тёке бал ара-арада,

Татлы сёзлерини сепе-сепе,

Мусафирин  ери де  баш-тепе

Къазан башинда чалыша ашчилар,

Леззет толу сыра софралар - 

Шорбалар, къавурма, япракъ сармалар,

Пиляв, кебаблар, бибер долмалар

Чешит татлылар, ширин бекмезлер,

Джевиз, мейвалар, къуру емишлер,

Дады унытылмаз той пастасы,

Эльбет те, Къырым хурабиеси

Ама-а-ан! Фазла емеклер бедени агъыртыр,

Зевкъ кейфини бираздан эксильтир,

Той анъламанынъ гюзеллиги,

Келин-киёв севгининъ эмеги

Джемаат чифт чыкъышыны беклей,

Мейдангъа пара сепмек истей,

Сонъ агъырава ве хайтарманен, 

Джумле той-дюгюн хоран тепменен

Иште, кельдик бу муим нокътагъа - 

Келиннен киёв чыкъа ортагъа,

Даул ве бору кескин сес эте,

Оюнлар шенъликни екюнлете

Эй, арзулар, ниетлер, руялар!

Маалесеф, къыз масалгъа инанар,

Ама хаят - сырлы бир ёлакъ,

Герчек анъласан ёлунъ олур акъ

Эрбир къызынынъ  келеджеги- 

О бир къысмет - Къадерин верги,

Къаве фалынен умютленсен,

Башары ич оламазсын сен)

11.03.2021

*** 

Тёвбелер

Тёвбелер олсун бу дюньягъа

Нелерден бу кельген фелякет?

Керчекни инсанлар анъламазлар

Рухуна кетирип замет

Алем, баягъы къарышкъансын -

Язгъан къаиден чалышмаз,

Къарт эдепсиз укюмдарын

Дженк авесы тохтамаз

Халкъын не истер  - сорамаз

Миллетин я ачмы, я токъ?

Арбий кучю эм де силяхнен

Титреп яйдан ёллар окъ

Кимдир арар инкишаф ёл

Киминдир ниети дженк

Базылары гуллер сачар

Анъсызлар айырмаз ренк

Инсан акъылына кельмезлер

Бойле анъламсыз фикирлер

Белялар кельсе де эвине

Кормезлер бичарелер

Кене Къырым сынавларда - 

Нелер ола кене, нелер,

Тарих хорлыкъ текрарлавда,

Джанлар сыкъыдан да бетер

Динъ къардашим, сиясетчи,

Иш адамы да олсан,

Такъип эте сени душманлар,

Богъаздан сыкъып эп баса

Къырым халкъы себатлыдыр

Ольсе де бойнунъы эгмез, 

Зулюм феналыкъ къаршысында

Акъаретке ёлны бермез

Нур кунь кельгенде анъармыз

Насыл чаресиз олайлар

Пекитты рухларымызны

Демирден япып болатлар

Топла сыныкъ гёнюллерни

Къырым тамыр халкъы

Гъурур, шан ёлларын битмеди

Тамгъалы байрагъын акъкъын!

10.03.2021

***

Баарь

Баарь ярашыр  къызларгъа, 

Ешиллик киби дагъларгъа - 

Чешмеге олса  гидиши, 

Къолай де олмаз къайтышы)

Чешме янында меджлислер:

Кульгу, гуль-гуллю антерлер

Къадынларгъа - янъы хаберлер,

Генчлерге - гизли корювлер

Дагъларнынъ татлы сувлары - 

Баарь чечектен баллары

Темиз авадан бир нефес - 

Ачылыр килитли къафес!

Койнынъ этрафлары - Дженнет, 

Санки девирлерден адет:

Рессам алып фырчыны,

Ренкли боялар дюньяны

08.03.2021

***

Айрылыкъ

Чокъ севдигими анъладын

Икяемиз биткенде, 

Козьлеримиз къарши кельди

Сокъакълардан кеткенде

Оладжагъа чаре ёктыр, 

Буну къыйды  ким бизге?

Ким бозду арамызны

Къальбинде язып чизги?

Къапаттынъ манъа гёнлюнъы - 

Бирден юрек токътады, 

Дердиме дерман олмадын - 

Къаранлыкъта кёр къалдым

Не къадар кечсе сенелер

Сени истесем унутмам,

Излеринден кетсем гизли -

Ич ёлуны тапамам

Джаным! Джанымдан джанымсын,

Кель манъа барышайыкъ, 

Берабер янъы саифе

Ачмагъа тырышайыкъ

Лютф эт бизге, севгилийим, 

Неге къасевет ве  асрет?

Хакъмы, ёкъса да ясакъмы

Манъа тезден хабер эт

Ялан дегиль - делирдим мен

Бу къара севгиден, 

Ресимге агълап бакъарым

Кедерим, дердим неден?

Гедже кельген руяларда

Бахтлы яремни корем,

Онунъ назик эллерине

Озь къадеримни берем

Акъыл беслер арзуларны, 

Дюньяларда тек севги - 

Энъ гузель дуйгъулар догъар,

Ве яратырлар эзги

Тавсие бермек къолайдыр,

Асретлик яшамакъ зор,

Севгини къорчаламасан

Инсан алы олур хор.

12.12.2020

Корбекульцам всех времен посвящается... 

                              ***

MENİM ALTIN BEŞİĞİM

Tarih-zaman qapattı perdenı

Dünyağa keldim bilmezden seni, 

İlk seni korgende acıdı yureğim, 

Qurban olayım, sana Korbegim!

Nice seneler, çaresiz kunler, 

Senin evlâdın bu kunü bekler.

Diz çöküp topraknı öpeyım, 

Qurban olayım, sana Korbegim!

Etraflar - yuz yıllar denişmez manzara - 

Orman Koş, Babuğan, Çatır Dağ, Hır Hara,

Kantahu, Koçali, Çantapul, Azizim,

Qurban olayım, sana Korbegim!

Kıras ve Qarşı, Ozen maaleler, 

Ançi, Taqtıntaş neler kördüler?

İnsanlar, taqdirler, fuqare ve beyın, 

Qurban oldular, sana Korbegim!

Çaçi ve Baliç, Dağlı ve Baybu, 

Yuzbaş, Arnaut, Dragon ve Kubu - 

Hayret senin lağap farqlığın, 

Qurban olayım, sana Korbegim!

Yaylâlar töpede çoban qoşları,

Lezzet-qaqaçlar, qoy sütten peniri, 

Bağ-bahçenin şerbet keyfligi,

Qurban olayım, sana Korbegim!

Altın beşigim - efsane destanım!

Men büyük deryanın küçük ırmağın,

Yalı-denizin, dağların  yüksegin, 

Qurban olayım, sana Korbegim!

Atalardan qalğan dedeler Mirası, 

Sülâle devamın muim parçası, 

Sonsuz hayırlı ve ferah sevgim!

Qurban olayım, sana Korbegim!

05.03.2021.

TAP KENDİNİ

Esaplar sorasan hayattan -

Sana ev-duvar olsa tar,

Çıqmadan once qapudan,

Cebinden çiqar anahtar

Közlerin alemge ep baqar -

Farqını anlamaq istesen,

Arzular kerçeklernı yıqar

Allaha haqqını bermesen

Olur-olmaz hayallar

Qalbine erleştırme saqın,

Bedeni odeme ağrılar

Mecbur çekecek aqılın

Bir fikir - bir adım ileri

Hedefin manası - areket,

Haq qayıb eter keyfleri

“Şukurler!”- Rabbime secde et.

02.03.2021

TÜRKÜ

Kel, kel, kel! Toqtamasın zaman -

Kene keldi bahar, aman, aman, aman!

Qara denız şuvul, şuvul-şuvulday,

Çatırdağda kün bata - kökke çıqtı ay.

Sevgi, sevgi, sevgıler,

Qol-qolğa, ele-eller,

Baht-seadet beraber,

Quvanalar yurekler!

Aylı gece ingende qızın yuqu yoq -

Derya-derman qasevetler sevgilerde çoq,

Yar-yarenin aşqıları - tillerde destan,

Tabiat uyanğanda kün doğar baştan.

Sevgi, sevgi, sevgıler,

Qol-qolğa, ele-eller,

Baht-seadet beraber,

Quvanalar yurekler!

Gügüm alıp çeşmege senin gidişın,

Ol sonsuz hayatta sen menim yoldaşım.

Ara-ara-ara, sevgini ara!

Ondan aziz yoqtır hazine-para!

Sevgi, sevgi, sevgıler,

Qol-qolğa, ele-eller,

Baht-seadet beraber,

Quvanalar yurekler!

Mavi-mavi közlerine ep baqa-baqa

İnci boncük gerdanlıqlar boynuna taqam,

Kel, güzelim, yanıma sen - ey aman-aman!

Közlerimde, aqılımda - of, duman-duman!

Sevgi, sevgi, sevgıler,

Qol-qolğa, ele-eller,

Baht-seadet beraber,

Quvanalar yurekler!

10.01.2021

QIRIM

Uzun sınırsız aqşamlar

Çevrede Azan nağmesi

Niyetler, imkansız hayallar

İçimde - dedemnın sesi...

Ey, Qırım! Atalar toprağı!

Efsane ve gerçek acısı

Teregin kaviy tamırı,

Evladın vefa sevgisi

Neler duydular bu dağlar?

Neler korgen tabiat?

Selamet, aydın bayramlar

Ve qorqunç kozyaş hayat.

Şerefler sana Vatanım!

Rabbime sonsuz dualar!

Muqaddes olsun adın

Ve sana qaytarğan yollar!

29.02.2020.

В ВОЗДУХЕ ЗАПАХ КОФЕ

В воздухе кофе запах,

В Крыму закаты алые. 

Горы в белых халпахах*

Встречают рассветы усталые.

В воздухе запах кофе

Рассвет золотит минареты.

В хаосе мирских философий

Не все еще песни спеты.

В воздухе запах моря

Волна с волной целуются. 

А время лечит горе

Пока жизнь и смерть торгуются...

24.01. 2019

*халпах - мужской головной убор